The Gloaming op dag 1 van Brugges Festival in de Brugse Stadsschouwburg op vrijdag 7 november 2014: ‘De basismaterie, de reel en de jig, vertalen de maestri van The Gloaming, met behoud van de essentie en met als pendant verhalende en poëtische teksten in Gaelic, naar een moderne context, doorgaans door de melodie te ontrafelen en langzaam op te bouwen, als het ware uit de Ierse ‘bog’, waardoor de fonkelende pracht ervan ten volle uitkomt’

Op Rootstime met de prachtige foto’s van Lieve Boussauw!

Je kon er niet naast kijken: dat de cd-presentatie van ‘Wintergras’ van Lieven Tavernier niet zoveel volk op de been bracht, is al moeilijk te begrijpen. Maar dat er na de pauze die vrijdagavond nog minder volk zat dan ervoor, is helemaal de omgekeerde wereld. Want op vele plekken op deze planeet loopt het storm voor The Gloaming (we vinden ook de schrijfwijze TheGloaming) Voor deze Belgische première zou je, na de rave reviews die het debuut ‘TheGloaming’ ook hier oogstte, dus een tot de nok gevulde Brugse Stadsschouwburg verwacht hebben. Een korte navraag bij enkele melomanen maakte ons al iets wijzer wat deze paradox betreft: ‘Voor Lieven plus ‘een voorprogramma’ is het veel geld’ of ‘The Gloaming… Nooit van gehoord!’ Eens te meer lijkt Brugges Festival voorop te lopen in de vaart van het Vlaamse volk. Jammer voor alle betrokkenen. Een stadionvuller wordt de Iers-Amerikaanse band natuurlijk en gelukkig nooit, maar als ze binnen afzienbare tijd uitblinken op Dranouter of Couleur Café, dan zullen we terugdenken aan hun memorabele maiden trip in Brugge.
Als ze er dan nog zijn, want The Gloaming is een supergroep die bestaat bij gratie van zijn druk bezette leden. Alleen al om het samengaan van die alom gerespecteerde musici, echte bollebozen op hun instrument, is dit een merkwaardige band. Maar het is vooral hun benadering van de Ierse folktraditie die ‘The Gloaming’ zoveel lof oplevert. De basismaterie, de reel en de jig, vertalen ze met behoud van de essentie en met als pendant verhalende en poëtische teksten in Gaelic, naar een moderne context. Ze doen dat doorgaans door de melodie te ontrafelen en langzaam op te bouwen, als het ware uit de Ierse ‘bog’ (moerasachtige grond), waardoor de fonkelende pracht ervan ten volle uitkomt. Onderweg leggen de muzikanten met immense kunde nadrukkelijk of heel subtiel accenten uit andere muziekvormen … Zo is er de inbreng van New Yorkse pianist Thomas ‘Doveman’ Bartlett, elders ook zanger en producer, bekend van o.a. Glen Hansard, The National, Trixie Whitley, Julia Stone en Sam Amidon. In The Gloaming steelt hij de show door de haast theatrale manier waarop hij de piano te lijf gaat, de snaren afdempt of patronen inschuift in het geheel. Maar het zijn wel degelijk zijn ongelofelijke inventiviteit, zijn verrassende timing en zijn rebelse grilligheid die inslaan. Het spelplezier straalt af van deze, op afstand toch, Sven Gatz lookalike

En Bartlett is niet eens het hart van The Gloaming: dat zijn fiddle speler Martin Hayes (die ook de fijne commentaren geeft… Inderdaad, ‘this beautiful place’ zoals Lieven Tavernier in de set ervoor voorspeld had!) en Caoimhin Ó Raghallaigh op de hardanger d’amore (de fraaie hardangervedel zijnde de Noorse viool, ter plekke hardingfele genoemd) Hayes speelt in de tragere, ‘construerende’ delen uitermate fijn, maar als hij het tempo opdrijft, is er geen houden aan: het is een explosie van virtuositeit die kracht koppelt aan precisie. We hadden het nooit geloofd als we het al niet in live clips zagen en nu ‘aan den lijve’ ondervonden: de wijze waarop hij ‘The Sailor’s Bonnet’ vroeg in de set aanstuurt is bijna bovenaards. Caoimhin van zijn kant brengt niet zomaar fiorituren aan: hij is vaak bepalend voor de klankkleur waar hij met zijn ongebruikelijk instrument meesterlijk mee omspringt. De combinatie van fiddle en hardanger is een geweldige ‘vondst’ en geeft The Gloaming, nog zonder al de rest, identiteit en karakter. De doordachte confrontatie met muziekvormen gaande van jazz over het hoge noorden naar het Midden-Oosten versterkt in wezen nog die eigenheid.

Niet te onderschatten is de louter functionele input van ‘slaggitarist’ Dennis Cahill, man uit Chicago, maar van Ierse origine, die blijkbaar al heel lang samenspeelt met Martin en dat demonstreert in zijn puntige accentuatie in de trage stukken en in de wijze waarop hij involgt als het razend snel gaat. Een bijzondere rol is weggelegd voor zanger Iarla Ó Lionáird. Door zijn gentleman voorkomen lijkt hij niet eens echt bij deze progressieve groep te horen, maar niets is wat het lijkt want Iarla zong al bij het weinig conventionele Afro Celt Sound System. Ook zijn stijl van zingen is ongewoon, maar dan weer uiterst traditiegetrouw: dit is namelijk de oud Ierse stijl, wat ‘sean-nós’ heet: het is het normaal gesproken onbegeleid zingen van oude liederen in het perfect onbegrijpelijke maar zo verdomd mooi klinkende Gaelic. Zijn klare, heldere stem en indrukwekkende technische beheersing laten zien waarom hij als een grootmeester in de sean-nós aanzien wordt. Zijn presteren lijkt los te staan van de groep, maar het ene sluit op een doordachte wijze aan op het andere. Elk van zijn interventies is van een wonderlijke klasse. Als hij dan nog onze lievelingsnummers van de plaat bracht, cd afsluiter ‘Samhradh Samhradh’ en het bisnummer ‘Freedom / Saoirse’ spitsten we de oren…

Op andere momenten gaat Iarla wat anoniem achter zijn harmonium zitten, maar net als Doveman en de anderen merk je ook bij deze schijnbaar stijve hark toch ook die overgave, dat genoegen om samen te spelen met muzikanten die elk in hun vak een meester zijn. Daarom mogen we het volgende stellen: voeg deze vijf heren samen en je hebt The Gloaming, nog stukken groter dan de som van de delen. Live overtreft The Gloaming op de koop toe moeiteloos het nochtans zo geslaagde ‘The Gloaming’… Niet eens alle nummers van het debuut kwamen aan bod, omgekeerd was er wel werk dat nog niet op plaat staat, overigens van eenzelfde hoog gehalte. Het concert liep daardoor uit, een half uur langer dan gewoonlijk op BF, maar het kon duidelijk niemand schelen (behalve ondergetekende die de laatste bus moest halen, op gevaar af de nacht in Brugge te moeten doorbrengen…) In elk geval veerden de aanwezigen spontaan en quasi unaniem recht aan het eind van de set. We zijn niet aan staande ovaties, maar dit concert verdiende niets minder.

Wie zijn Ierse reels liever rechttoe rechtaan gespeeld hoort, komt bij dit vijftal maar de helft van de tijd aan zijn trekken (maar dan ook zéér aan zijn trekken!) Wie graag de melodie hoort groeien, getoetst aan maar nooit verdrongen door fijne borstelstreken, gedrenkt in andere muzikale uitingen, weet met The Gloaming niet wat ie hoort… De hemel, Irish style!

Antoine Légat.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s