BEYOND THE FLAGS (CAROLYN WONDERLAND BAND, Prita GREALY, LITTLE KIM, A Whitney BROWN, Ries DE VUYST, Luiz MARQUEZ, Bruno DENECKERE, Jeffrey THIELENS) in Cultuurkapel De Schaduw in Ardooie op zondag 10 november 2013: ’‘Beyond The Flags’ is dringend aan vermenigvuldiging toe is, en niet alleen via Belgische concerten’

zie ook www.rootstime.be

Vierde maal ‘Beyond The Flags – Protestsongs over Oorlog en Vrede’ in Ardooie, maar het voelt alsof deelnemers en publiek al meer dan tien jaar op de afspraak zijn, daar in die wonderlijke oude kapel, waar de cultuur de religie afloste. We vinden het spijtig dat we de eerste twee edities noodgedwongen moesten missen, want verleden jaar bleek hoe sterk deze formule wel is… als je er de juiste mensen voor vindt. Het vraagt immers niet alleen belangstelling en talent, maar ook de bereidheid om een spektakel op te zetten met een absoluut minimum aan voorbereiding. Het heeft wel het voordeel dat niemand eraan denkt om de uitvoeringen ambitieuzer in te kleden. ‘Beyond The Flags’ haalt precies haar sterkte uit die soberheid, waardoor woord en muziek de boodschap in haar zuiverste vorm meedelen. Die boodschap is nog altijd dezelfde als na de loeder van alle oorlogen, WOI: ‘Nooit meer oorlog’. Men weet welk effect dit indertijd sorteerde: zo goed als geen, op een aantal initiatieven na die een nieuw conflict nog bespoedigden. Helaas is de slogan dus nog immer ‘brandend’ actueel, met naar verluidt zo’n acht grote brandhaarden op deze planeet plus sluimerende vetes en verdoken oorlogen. Er is dus niets oubollig aan om blijvend te herinneren aan wat iedereen kan overkomen, ook ons. Voor cynisme of fatalisme is ook al geen plaats…

 

Een show drijft echter niet alleen op goede bedoelingen, er moet ook vlees aan het been zitten. Initiatiefnemer Conrad De Mûelenaere kon ook ditmaal rekenen op een soliede vaste kern, aangevuld met enkele nieuwkomers. Texaanse bluesdame Carolyn Wonderland -schitterende stem die men vaak aan een handvol groten toetst (we besparen u deze nietszeggende verelijkingen), unieke manier van gitaarspelen die je in geen enkele tutor zal vinden- had haar vaste duo mee, toetsenist Cole El-Saleh en drummer Rob Hooper. Die twee kennen intussen het klappen van de zweep intussen en tonen zich telkens weer van alle markten thuis. Master of cermonies of major domo of hoe je het ook noemt, was A(lan) Whitney Brown, echtgenoot van Carolyn. Hun huwelijk in 2011 werd trouwens ingezegend door Michael Nesmith, ooit van The Monkees. Whitney Brown is een schrijver en stand-up comedian die o.a. via het in de jaren tachtig immens populaire ‘Saturday Night Live’ nationale bekendheid verwierf. Hij heeft zelfs een Emmy Award op zijn palmares.

 

Presenteren is een hele klus door de bij elk lied wisselende samenstelling van het gezelschap… als zelfs de muzikanten niet altijd zeker van hun stuk bleken. Af en toe gaf dat aanleiding tot hilariteit, maar gelukkig had dat geen gevolgen op de prestaties. De overgangen gebeurden al bij al behoorlijk vlot. Ook die van Brown willen we belichten: onbekende mensen adresseren vanuit je eigen cultuur is niet vanzelfsprekend (‘People of R-Do-Ya!’), maar gelukkig: ‘music is a universal language’. Hij bracht tussendoor enkele gedichten die pasten in het thema. Zo was er ‘In Afghan Fields’, een parafrase op ‘In Flanders Fields’, het tijdens WOI geschreven gedicht, dat die oorlog intussen zowat symboliseert, van de hand van legerarts John McRae. De gelijkenis tussen beide is akelig, want refereren McRae’s poppies niet naar papavers, dus opium, dus de belangrijkste bron van inkomsten voor Afghanistan? Voor Amerikanen is ook het Vietnamtrauma nooit ver weg: Brown bracht het keiharde ‘We Regret To Inform You’ van Paul Cameron op de juiste ‘droge’ toon.

 

Ries De Vuyst, uit Oostburg (Zeeland,) maakte naam als bluesvertolker, maar heeft zijn horizon jaren geleden danig verbreed en inzonderheid het protestlied geeft hij een nieuw elan. Kimberly Claeys kent men als ‘de zangeres van Little Kim And The Alley Apple Tree’, de uitstekende western swing band, maar bij diverse gelegenheden is al gebleken dat ze uitgegroeid is tot een all-rounder… Haar prestatie van verleden jaar op hetzelfde podium stelde ze dit jaar opnieuw in de schaduw. Het wordt hoog tijd dat men dat ook ‘in Brussel’ ontdekt. Iets gelijkaardigs kan gezegd van Bruno Deneckere wiens nieuwe cd, ‘Live’, een samen met Nils De Caster, violist bij Johan Verminnen en The Broken Circle Breakdown, in publiek opgenomen soort van best of, net nu uitgekomen is. Jeffrey Thielens heeft dan wel het kleinste instrument maar wat hij uit zijn mondharmonica haalt is fenomenaal.

 

Nieuw in de compagnie (we schreven bijna ‘congregatie’… Dat decor toch!) zijn Pita Grealy, Australische singer-songwriter die in Duitsland vertoeft, en de sinds decennia in Gent woonachtige Mexicaan Luiz Márquez (sax, diverse Zuid-Amerikaanse fluiten), wat het aantal nationaliteiten plots tot vijf verhoogt en het internationale karakter van ‘Beyond The Flags’ onderstreept. Hun inbreng was van die aard dat ze eigenlijk al niet meer weg te denken zijn uit het project: Luiz’ kwaliteiten zijn al lang bekend, maar Grealy was ronduit een ontdekking. Zo’n wemeling aan songs en formaties beschrijven, is onbegonnen werk. Daarom vermelden we slechts enkele van de 25 performances (plus twee bisnummers) van de avond. Ries De Vuyst (die Brown aankondigde als ‘Ries De Viest’… Het Nederlands heeft nu eenmaal een arsenaal aan klanken die een Engelstalige onmogelijk kan uitspreken) zette meteen de toon met het schrijnende ‘Portland Town’ dat Derroll Adams schreef ten tijde van de Koreaanse oorlog, maar het verdriet van alle ouders symboliseert die hun kinderen kwijt raakten op het slagveld (John Prine zou iets gelijkaardigs doen in ‘Hello In There’)

 

Met ‘Peace Train’ van Cat Stevens staat voor het eerst het gehele gezelschap op toneel (bijna… Behalve de twee nieuwkomers eigenlijk) Een eerste keer ook dat Kim vocaal schittert. Meteen daarna mag Prita Grealy een nieuwe song op ons afvuren (voor ons zijn àl haar songs nieuw), het swingende ‘One Voice, One Love’ houdt de positieve sfeer van ‘Peace Train’ aan, net als het volgende ‘Imagine’, dat ongetwijfeld platgetrapt is, in deze periode bijna een ‘verplicht nummer’, maar als Prita het zo zingt en Luiz speelt daar met de soprano zo’n machtige solo op, dan is alles vergeten en vergeven. ‘Let me tell you about a soldier named Dan’ begint Bruno en dan weet je dat ‘The War Drags On’ van Donovan Leitch volgt. Ongetwijfeld geïnspireerd door de Vietnamoorlog is de song zo algemeen dat hij kan verwijzen naar elk conflict (denk aan ‘Universal Soldier’ van Buffy Sainte-Marie, maar hier vooral bekend in Donovan’s versie) Hier sluit ook heel goed ‘Military Madness’ van Graham Nash op aan (van zijn soloplaat ‘Songs For Beginners’ uit 1971) Carolyn Wonderland, Saleh en Rob sluiten het eerste deel af met een fijne trits songs uit CW’s repertoire: ‘Only God Knows’ baadt in een New Orleans sfeertje, met lap steel en een aanstekelijke second line beat. ‘Come Together’ schreef Carolyn samen met Ruthie Foster, talentvolle singer-songwriter ook al uit Austin. Carolyns speciaal voor deze avond aangepaste en ingeoefende versie van ‘War Pigs’ sloot af, wat nog eens wijst op het belang dat de Texaanse hecht aan het gebeuren.

 

Na de pauze was het een aantal keer goed raak. ‘Sam Stone’ markeert onze eigen kennismaking met de muziek van John Prine, vroeg in de seventies. Het lied blijft één van de ultieme anti-oorlog statements: man komt zwaar gehavend, fysiek en erger nog, psychisch, uit een ‘conflict overzee’ en vindt enkel nog soelaas in het verkeerde spul: ‘There’s a hole in daddy’s arm where all the money goes. Jesus Christ died for nothing I suppose (…) sweet songs never last too long on broken radio’s’. Prine stelt de schuldvraag niet, registreert enkel, maar de droefheid druipt ervan af. Grealy verrast dadelijk hierna met het zeer actuele ‘My Home’, waarin ze afgeeft op de hypocriete politici in haar land: het is blijkbaar bon ton om stemmen te ronselen dank zij het klimaat dat er in Australië heerst tegen de bootvluchtelingen uit Azië. Soms gaat het zelfs om criminele voorstellen, als het maar zieltjes en stemmen ronselt. Grealy kent haar klassiekers: Eric Bogle is dan wel een Ier, maar hij verkaste lang geleden naar Australië en eerde de deelname van de ANZAC troepen aan WO I via het meeslepende ‘The Band Played Waltzing Mathilda’. Het is slechts één van zijn vele ‘liedjes over de oorlog’, maar eentje dat aan de ribben is blijven plakken van menig Australiër. Eric Bogle schreef ooit een ongemeen hard ‘No Man’s Land’ over WOI (waarvan Prita Grealy ons verklapte dat het niet toevallig op de long list stond, maar het kwam vorig jaar al aan bod), maar ook Bruno Deneckere heeft een song onder die naam. Die handelt over de situatie van de vluchteling, aan de hand van een ‘concreet’ geval. Het werd een meesterwerkje, van het soort dat Bruno wel vaker uit zijn mouw schudt: in drie minuten weet je àlles wat relevant is over het onderwerp. Bruno schreef het voor een benefiet en… vergat de song dan enkele jaren, tot de actualiteit hem weer aan de oppervlakte dreef. Vanavond zorgt ‘No Man’s Land’ voor een hoogtepunt: ‘Sometimes I’m black, sometimes I’m white / It all depends on who’s on the other side / There are things they cannot see / And there are things I cannot hide…’  Dat heet dan kippenvel…

 

Tussen die twee in debiteert A Whitney Brown de haast letterlijk bloedstollende tekst die men op het lichaam vond van de in 1915 op twintigjarige leeftijd gesneuvelde dichter Charles Hamilton Sorley, ‘When You See Millions Of The Mouthless Dead’. De jongen wist niet dat het hem ook zou overkomen… Steve Earle mag niet ontbreken, en doet dat ook niet met Bruno’s uitvoering van het vlammende ‘Rich Man’s War’. Opnieuw verrast Kim met een a capella versie van ‘Johnny I Hardly Knew Ye’, gepend halfweg de 19e eeuw op de melodie van ‘Johnny Comes Marching Home’, en in de sixties weer populair gemaakt via The Clancy Brothers & Tommy Makem. De kritiek tegen de oorlogvoering staat een flinke portie humor niet in de weg. Opnieuw zorgt Luiz Márquez voor een uitgekiende introductie op een Zuid-Amerikaanse fluit. Dan is het de beurt aan Carolyns trio, eerst met het serieus rockende ‘Bloodless’, dan met ‘Keep Your Eyes On The Prize’, een protestlied waarvan de oorsprong in de mist der tijden ligt, maar in de sixties een nieuw leven kreeg dank zij het American Civil Rights Movement. Carolyn ziet de song ook als een ode aan Mavis Staples, die het lied bracht tijdens een optreden dat ze bijwoonde en dat duidelijk een heel diepe indruk naliet.

 

Het hoogtepunt is in aantocht: het hele gezelschap stort zich op ‘Masters Of War’ van Bob Dylan. Niet alleen is dat een monument onder de anti-oorlogsliederen, er is ook een Vlaamse versie van Wannes Van de Velde, die het hertaalde als ‘Oorlogsgeleerden’. De Wannes is niet meer, maar zijn werk leeft voort. Alternatief zingt iemand een Engelse en een Vlaamse/Antwerpse strofe. Het wordt een grootse finale… met achteraf nog een zeer terecht dankwoordje van Brown aan het adres van de man die dit allemaal met het nodige getover, zo lijkt het wel, mogelijk maakt: Conrad de Mûelenaere. Maar een extraatje is onvermijdelijk: stilaan wordt het traditie om ‘Happy X-Mas War Is Over’ te brengen. Zo hoort John Lennon nog even onder de levenden. Eigenlijk hoeft daarna niks meer, maar na aandringen van de enthousiaste toehoorders wuift het gezelschap ons uit met gospel ‘Down By The Riverside’. Er zijn vele refreinen betuigd, maar het bekendst is wel ‘Ain’t gonna study war no more’. Het was beslist geen avond voor jolige ‘meezingers’, maar nu mag het wel, natuurlijk.  Ons besluit staat vast: ‘Beyond The Flags’ is dringend aan vermenigvuldiging toe is, en niet alleen via Belgische concerten. Desnoods tot in Syrië…

Antoine Légat.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s