IMAM BAILDI in De Centrale (Gent) op zondag 21 april – GREEKADELIA (Kristi STASSINOPOÚLOU & Stathis KALYVIÓTIS) in De Centrale op donderdag 25 april en De Villa van de N9 (Eeklo) op zaterdag 27 april – KOMPANIA in Art Base (Brussel) op vrijdag 3 mei 2013: ‘Drie Griekse formaties die elk op hun manier omspringen met de traditie’

Zie www.folkroddels.be

Al heeft het geen schokgolven veroorzaakt, drie Griekse formaties met een onderling sterk verschillende visie over het interpreteren van de eigen tradities hebben onze streken aangedaan en hun beste beentje voorgezet. Of er een oorzakelijk verband is met de Eurocrisis die Hellas zo zwaar getroffen heeft, weten we niet zeker, maar vermoedelijk wel: er zijn nog nooit zoveel Griekse muzikanten (en aanverwanten als dansgroepen) naar de nationale driehoek afgezakt als de laatste tijd. Skopos (www.skopos.be) dat de Griekse melomane creativiteit in ons land zo grondig en systematisch mogelijk in kaart brengt, moest in zijn nieuwsbrief van enkele weken geleden niet minder dan 25 aparte acts melden, soms nog ingedeeld in meerdere concerten of activiteiten en meestal afkomstig uit ‘het land der goden’ zelf.

Ondertussen is, na de doortocht van ook nog Yannis Kotsíras (*) (20/3) en Yannis Pàrios, (22/5; beiden in het Koninklijk Circus;), op hun manier zeer grote namen, de storm geluwd (***) Al liet Hellas recent nog op andere manieren van zich spreken in Europa. De deelname aan het Eurosongfestival van Koza Mostra, ergens tussen Balkan groepen en Mumford & Sons in, ging niet ongemerkt voorbij. De groep scoorde hoog met ‘Alcohol Is Free’, een song waarmee de Grieken zich op een grappige wijze afzetten tegen de crisis die de gewone bevolking buitenmatig trof, maar interessant was vooral de deelname van één der boegbeelden van de Griekse muziek. Het zal de niet-Griekse toeschouwers ontgaan zijn maar Agàthonas Iakovídhis (de laconieke oudere man met de baghlamàs midden op het toneel) is een topnaam in de huidige rebètika scène, naast pakweg Manolis Pappos, Babis Tsertos en Babis Goles.

De drie groepen die eind april, begin mei concerteerden op diverse plekken in ons land dragen de traditie hoog in het vaandel, maar doet dat zoals gezegd met een onderling totaal andere ingesteldheid en benadering. Imam Baildi schrijft zich in, in de internationale beweging van de cross-over groepen, die wars van purisme zorgen voor een exuberante live act. Geen genre, geen stijl is veilig voor deze meestal erg uitgebreide bands, als het maar in te passen valt in de dynamische aanpak. De Balkan toonde hierin de weg, en ligt Griekenland toch wel in de Balkan, zeker?! Het bijzondere aan Imam Baildi (naar een populair recept met zijn Turkse naam: ‘De imam viel in katzwijm’) is dat ze als basis voor hun melting pot de… rebètika hebben, een bijzonder ongewone en originele keuze. Dat werd in de hand gewerkt doordat de vader van de stichters van de band, de broers Orestis en Lysandros Falireas, sinds de jaren tachtig een bekend platenlabel runt dat oude en nieuw gemaakte rebètika, smyrnèïka en andere ‘oudere’ Griekse muziekstijlen uitbrengt. Falireas Productions geniet grote faam op dit vlak. Uiteraard vormt die traditionele basis maar een deel van de smeltkroes die Imam Baildi is: een uitmuntende feestband, zoals ze in De Centrale te Gent bewezen op 21 april, maar je gaat er niet speciaal voor de rebètika naartoe…

Greekadelia’ heet het nieuwste project van zangeres en muzikant Kristi Stassinopoùlou en haar echtgenoot, multi-instrumentalist en ‘elektronicus’ van dienst Stathis Kalyviótis. Beiden hebben een zeer divers parcours afgelegd (Kristi nam in haar jeugdige onschuld ooit deel aan het, hier zijn we weer… Eurosongfestival; Stathis heeft een zwaar rockverleden) en werkten altijd met een band. Ze bekoorden al eerder met hun uitstekende, innovatieve langspelers als ‘Taxidoscópio’ (‘Reisdagboek’; 2006) en ‘Yfandókosmos’ (‘Geweven Wereld’, 2008) Straffer nog, ‘Echotropía’ (‘Verandering van Geluid’, 1999) en ‘To Mystírio ton Vrachon’ (’Het Mysterie van de Rotsen’, 2002) stonden resp. drie en vijf maanden onafgebroken in de door kenners en vakmensen samengestelde maandelijkse Word Music Charts Europe. De meest recente ‘Greekadelia’, voor het eerst zuiver in duo opgenomen, onder hun band, is de weg van zijn voorgangers opgegaan en bereikte meteen de eerste plaats op die prestigieuze charts.

Tot hiertoe traden ze vooral op in het Brusselse Art Base, maar op deze tournee (die hen ook in Denemarken bracht), hadden ze ook concerten in De Centrale (25/4) en in de N9 in Eeklo (27/5), wat achteraf beschouwd enigszins nadelig bleek voor beide organisatoren. De opkomst was zeer matig te noemen. Je mag dan scoren bij de critici, maar ‘Greekadelia’ is, zoals zoveel goeie muziek, nergens te horen op onze zes radiozenders, die wel allemaal ongeveer hetzelfde draaien (wie doet eens iets aan dat radiofascisme, waarin een ondoorgrondelijk keuzesysteem ervoor zorgt dat slechts een beperkt segment –u kent de weerkerende namen- beantwoordt aan onduidelijke criteria? Waardoor een groot deel van de muziek daadwerkelijk monddood wordt gemaakt en uit de ether wordt verbannen…) In elk geval, enkel de eigen reclame van de organisatoren zorgde voor enige belangstelling.

In het ‘Greekadelia’ programma maken Kristi en Stathis een vrije bewerking van dhimotikà, volksliederen uit het Griekse platteland, doorgaans goed bekende ballades, klaagzangen, tafelliederen en dansliederen (al zitten er een paar obscure, maar niet minder mooie liederen tussen, zoals de opener, een kathistikó, een ‘zittend lied’ uit Thracië) Die toetsen ze dan aan hun eigen muzikale bagage, die uiteraard modern(er) van aard is. Met name krijgen vele bewerkingen een psychedelisch tintje. Vandaar het tweede deel van de titel ‘Greekadelia’. Er komen samples aan te pas, elementen uit de rock, enkele niet-Griekse instrumenten (zoals een harmonium) maar zeer in tegenstelling tot Imam Baildi krijgen de ‘toevoegsels’ geen primordiale rol. Centraal blijven de dhimotikà die ze met respect behandelen (Kristi eerde trouwens de verleden jaar overleden grote dame van het Griekse volkslied Domna Samíou, die in het jaar van Europalia Griekenland in 1982 in de Brugse Stadsschouwburg optrad, een prachtig concert dat ons bijgebleven is)

We spraken met mensen die de liederen echt wel het einde vinden, maar de moderne elementen niet goed begrepen: ‘Waarom doen ze dat toch, als die songs geen bewerking nodig hebben om zo mooi te zijn?’ Als je echter hoort hoe ze het afscheidslied ‘Tzivaèri’ (‘Schat’) of het van Vangelis & Irène Papas bekende ‘Neratzoula Fountomeni’ (‘Sinaasappelboom’ – het ‘Neranzoula’ van ‘Odes’) weten in te kapselen in hun eigen roots, vinden we die kritiek niet terecht. Het is niet moeilijk meer om ‘originele’ versies op te snorren. Maar deze verwerkingen van hun kant zijn volstrekt uniek.

Bovendien bracht het duo ook een paar hoogtepunten uit hun eigen, nieuw gecomponeerd werk, dat het gros uitmaakt van het materiaal op de vermelde cd’s: we kregen het broeierige ‘Sol Invictus’ (met zijn verwijzingen naar een onpeilbaar verleden) en het fraai gedraaide maar inhoudelijk al even prangende ‘Jaffa’, dat een stemmig en vredevol tafereel van joden en Arabieren die naast elkaar of zelfs samen pootje baden aan het strand van de Israëlische stad, plaatst tegenover de omgeving vol oorlogsdreiging, haat en onbegrip.… Stathis, door zijn partner bejegend met ‘Dr. Caligari’ omdat hij overal opnames durft maken om ze later te samplen, zegt niets maar draagt het muzikale gewicht (laouto of luit, soundscapes) Kristi praat honderduit over deze songs en hun achtergrond en betekenis met diepgaande kennis en een hartverarmend enthousiasme.

Enthousiasme is ook wat Kompanía drijft. Verleden jaar was het nog Katerina Tsirídou & Kompanía, maar de zangeres vindt dat ze maar één schakel is in het vijftal en dat zo de muzikanten als evenwaardig worden aangeboden (ze heeft bovendien, zoals de anderen, een eigen loopbaan: eind vorig jaar bracht ze nog ‘Opou ki an ise, jyrise…’ (‘Waar je ook bent, keer terug…’) Vorig jaar maakten ze hier een knaldebuut met enkele optredens te lande (we zagen ze in N9 en in het intussen opgedoekte Zuiderpershuis), onder de hoede van de mensen van Palio Parèa, Nederlandse rebètikaformatie, tijdelijk op rust. Die brachten van Kompanía ook een ‘Live!’ cd uit, met in Nederland gemaakte opnames tijdens diezelfde toer. Die cd was al klaar tegen de tijd van het concert op Brugges Festival in november. Intussen zijn ze bezig met een eerste studioplaat. Daar kwamen ze wat stukken van brengen op drie Belgische concerten, één in De Fagot in Ingelmunster en twee in Art Base.

Tot de top in eigen land behoren ze nog niet, maar dat is voor deze jonge formatie (de leden zijn ervaren, de beslissing om samen verder te gaan als groep is recent) maar een kwestie van tijd. Katerina, die we hier ooit nog zagen aan de zijde van ‘Mr. Europe’ Agathon Iakovidis, die ze overigens op handen draagt, is topklasse (**), maar ook Sotíris Papatrayànnis en Dimítris Kranídas zijn uitstekende zangers. Als ook Nikos Protópapas (de voor de ritmiek en de aanhoudende bourdontoon zo belangrijke gitarist; denk aan de gitaristen van de swing jazz) meezingt, dan krijg je in de rebètika niet vaak te horen vocale klankkleuren, geen in deze stijl vloekende close harmony, maar toch een fijn samengaan, één van de sterkten van deze band. Kranidas ontwikkelt zich steeds meer tot een meester op de bouzouki: wat hij in Art Base liet horen was doorlopend van topkwaliteit. Maar ook op de outi kan hij met de besten mee.

We hoorden werk dat niet alleen in hun versie zeer vertrouwd is, zoals ‘O Macharagias’ (‘De Maharadjah’), ‘Tzivaëri’ (zie Greekadelia!), ‘Misirloù’ (uit 1927, een liedje over een oriëntale femme fatale; dank zij coverversies o.a. in de populaire film ‘Pulp Fiction’ overbekend als melodie, ook bij ons) en ‘Dhen se thelo pja’ (het triomfantelijke ‘Ik moet je niet meer hebben’) ‘Traditioneel’ sloten ze het eerste deel af met ‘Romantza’, nog zo’n ouwe zoetgevooisde ballade die Sotiris met de nodige passie zingt. De verrassing schuilt erin dat halverwege Dimitris overneemt met een hartstochtelijke ‘amanès’, een ‘(café) aman-lied’, waarin de kreet ‘amàn’ voor de nodige dramatiek en vocale hoogstandjes zorgt. Het staat zowel op ‘Live!’ als op Sotiris’ eigen plaat ‘Romantza’. De interactie tussen Sotiris en Dimitris is en blijft een highlight in de set van Kompanía.

Op de volgende cd krijgen we o.a. een rebètikonummer dat in de States ontstond, ‘O Pinoklís’ (‘De Gokker’) Het kleine Art base zat goed vol met vooral Grieken en filhellenen. Dat garandeerde de uitgelaten sfeer die spijtig genoeg ontbrak bij ‘Greekadelia’. Alleen al daarom verdienen Kristi en Stathis een nieuwe kans. Tegen die tijd is de zogenaamde ‘crisis’, het Trojaanse paard dat Hellas teisterde, al lang getemd, durven we hopen, gezeten op de doos van Pandora. In de herfst (de échte herfst bedoelen we) mogen we ons aan een nieuw Grieks muzikaal offensief verwachten…

Antone Légat (27 05 13)

(*) Prachtige Smyrnaplaat ‘I Smirni tou Erota’ samen met de muzikanten verbonden aan  Estoudiantina! Zijn recentste ‘Mousiko Koutí’ (‘Muziekdoos’), die hij in Brussel presenteerde, droeg hij op aan de betreurde Dimítris Mitropànos, de topzanger die in 2012 overleed.

(**) we hebben een DVD waarop Katerina met Nikos en Dimitris in Noorwegen optreedt (opnames van enkele jaren geleden al), samen met de onlangs veel te jong overleden Bob Brozman. Fantastisch hoe de ‘Koning van de Hawaïaanse gitaar’ zich weet in te passen (als percussionist!) in de rebètika van het trio…

(***) …de elektronische inkt was nog niet droog of er was weer een nieuw ‘grmuziek-bulletin’ vanwege Skopos met een boel namen ‘om u te helpen het laatste eind tot aan de zomervakantie door te komen’! Zo zie je maar…

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s