HANS MORTELMANS & GROEP, Zand: ‘…is incontournable voor wie het Vlaamse lied in streektaal genegen is, maar het zou wreed zonde zijn als het goede nieuws tot die ‘niche’ beperkt bleef’

Zie tevens www.rootstime.be

In opener ‘Alles is Ambacht’ geeft Hans Mortelmans ootmoedig toe dat er een boel dingen zijn waar hij maar een amateur (en niet eens een goeie) in is. De bescheidenheid siert hem en eerlijk gezegd komen de dingen die hij niet kan ons akelig bekend voor… Maar over één kunde heeft hij het niet: het maken en brengen van liedjes. Daar is hij toevallig wel een bolleboos in. Intussen zou het Vlaamse deel van de mensheid dit moeten weten, vooral zij die niet bang zijn van een stukje muziek met karakter, want ‘Zand’ is al zijn vierde langspeler, na ‘Wielen’ (2007), ‘De Wereld was klein’ (2009) en ‘Parima’ (2011) (ja, er zit ritme in die releases), toch elke keer weer een stapje verder in de goeie richting.

Hans Mortelmans zingt in het Aantwaarps (dan wel een subdialect dat meer naar de Voorkempen wijst dan naar ‘t Stad) met een akoestische begeleiding. In die zin neemt hij de fakkel over van John Lundström, Ed Kooyman en Wannes Van de Velde. Aan die laatste denkt men al snel en Hans zal ook niets doen om dat ‘erfrecht’ te ontkennen, al erkent hij in Willy (echte voornaam) of Wim (aanspreeknaam van Wannes) de onbetwiste Meester. Hans zingt op ‘Zand’ diens ‘Stadskoepletten’ (naar traditie met twee eigen strofen, met behoud van strofen 1, 2 en 5) Typisch voor Hans’ reserve of zelfkennis: de tekst van de inleiding tot Wannes’ lied (‘De Koepletten’, op inspiratie van Manuel Machado, Charles Trenet en Atahualpa Yupanqui) lees je in het tekstboekje maar hoor je niet: je krijgt enkel de (overigens erg mooie) instrumentale uitvoering. Hans vindt zichzelf immers niet zo geschikt als voordrager… En dan is het beter te zwijgen.

Er staan nog hommages op ‘Zand’: Georges Brassens wordt ‘met liefde en vrijheid’ bewerkt in ‘De Forel’ (oorspronkelijk ‘Comme une soeur’), Renaud (Séchan) krijgt zijn eerbetoon via ‘De Bobo’s’ (waar Hans ook toe behoort, moet hij bekennen aan het einde van dit portret…) Muzikaal zijn er vele verwijzingen, te beginnen met de eerste noten van ‘Alles is Ambacht’ waarin subtiel ‘Harry Lime Theme (The Third Man Theme)’ van Oostenrijkse citerspeler Anton Karas doorschemert. Nog meer dan voorheen zitten er allerlei muzikale invloeden verwerkt in zijn liederen, met als meest opvallende uiting de bewerking van de tropische traditional ‘Bed Bug Song (Reincarnation)’, omgezet tot ‘De Bedwants’ (het is leuk te vergelijken met een ‘originele’ versie: http://www.youtube.com/watch?v=RFkFJ5lLcMI)  Aan de luisteraar om ze er allemaal uit te halen, al voelen we zelf niet die behoefte om de verwijzingen te catalogeren.

Hans & Groep (Benny Van Acker op contrabas, Lieven Keymolen op klarinetten, Lodewijk Dedain op gitaren en banjo, de Dedain Sisters backings, en uiteraard Hans, zang en akoestische gitaar) vormen intussen immers een team dat alles verwerkt op zo’n manier dat het klinkt als…als… als Hans Mortelmans & Groep misschien? Ze noemen dat een ‘eigen sound’. Van klank gesproken, die is uitstekend. De cd nam men op in de Mill Key Studios in Herbeumont (diep in Belgisch Luxemburg, tussen Bouillon en Neufchateau), eind oktober, begin november, toen men nog dacht dat er een einde zou komen aan deze ellendige winter. Alles werd gemixt in Gent bij Erwin Libbrecht (Wild Boar Studios) Allemaal goed en wel, maar wat met het wezenlijke van ‘Zand’?

De liedjes van Hans dus. ‘Alles is Ambacht’ maakt zijn titel waar in het vervolg: ‘Banjo Reingoldt’ is even komisch als de titel aangeeft, de ‘zusjes Dedain’ schitteren in het stukje met rijmen op ‘gitaar’ (laat het overigens maar ‘Hans Mortelmans’ blijven, beste Hans), en krijg die ‘Banjo Reingoldt!’ maar eens uit je hoofd! Met de jeugdherinneringen gekoppeld aan de ‘Turnhoutsebaan’ laat Hans in zijn goudomrande jaren van onschuld kijken. ‘De Dood van Adolf Mortelmans’ handelt over een naamgenoot in ‘Woemelegoem’ (‘Wommelgem’  voor degenen die niet van Woemelegoem zijn) De brave dorpsmuzikant overleefde de Duitse inval niet en krijgt hier een laat coda, een lach en een traan heel dicht bijeen. ‘Zand’ gaat in op de crisis: dat onderwerp ontsnapt niet aan een griot als Hans! Zondebok en ‘liberale colporteurAdam Smith keert zich om in zijn graf (de brave man had het niet zo bedoeld! Er hat es nicht gewusst…) Maar hoe je het ook draait of keert, ‘er zit zand in het masjien’ en ‘’t Werkvolk heg ’t ni gedaan’…

Rest nog het ‘Preludio su ‘Lu Guarracino’’, een oud lied in een bewerking van het Napolitaanse folk-world-jazz trio van Antonello Paliotti (boeiende figuur… Zie de Italiaanse Wikipedia!), een gracieus instrumentaal intermezzo met Lieven Keymolen in de hoofdrol en een gepaste opmaat voor ‘De Forel’. U hebt het begrepen: ‘Zand’ van Hans Mortelmans & Groep is incontournable voor wie het Vlaamse lied in streektaal genegen is, maar het zou wreed zonde zijn als het goede nieuws tot die ‘niche’ beperkt bleef. We gaan toch de fouten niet herhalen die gemaakt hebben dat Wannes in brede kringen zo lang voor ‘een streekzangertje’ werd aanzien?!

Antoine Légat (25 05 13)

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s