Georgia DAGAKI, Askardamikti / Secret Love: nog eens een leuke Griekse cd

 
 Georgia DAGAKI, Askardamikti / Secret Love, Raki Records (Network) 495124.

Het is niet de bedoeling om hier alle verklaringsgronden voor het hermetisme van de Griekse muzikale sien te analyseren, maar deze cd is alvast een voorbeeld van hoe het kan en zou moeten. Het is een feit dat er tot op heden weinig doorsijpelt van de boeiende scheppingen van het Griekendom. Behalve Mikis Theodhoràkis, Maria Farantoùri (*) en, in Vlaanderen toch, Yannis Markópoulos in de oudere generatie, Haris Alexíou, Elefthería Arvanitàki en Yorgos Dalàras in de iets jongere, komen maar weinig namen aan de oppervlakte, al zie je dat nogal wat belangrijke Griekse artiesten af en toe op hun meestal beperkte Eurotoers Nederland en Duitsland aandoen. Dat vind je overigens allemaal terug op Skopos (www.skopos.be) in ons taalgebied de bron bij uitstek voor Griekse muziek (**) Vlaanderen had een tijdlang geregeld bezoek van sterke Griekse artiesten als Nikos Papàzoglou, Alkínoös Ioannídhis, Nikos Xydhàkis en vele Griekse volksmuzikanten zoals Yorgos Amarandhídhis maar die mooie tijd lijkt voorbij. De Nederlandse concertorganisator laat niets meer van zich horen.

Het beruchte hermetisme vindt zijn oorsprong o.a. in de hoge prijzen van Griekse cd’s aan de basis, de hoge prijs die de artiesten zelf aanrekenen, aan de ‘moeilijke’ taal en ook wel aan het oriëntale karakter van de muziek. Niet veel organisatoren wagen zich daaraan, al kreeg je vroeger op Sfinks en de laatste jaren op het Dranouter Folkfestival geregeld interessante namen. Maar er is vooral het feit dat de Grieken met enige naam en faam aan eigen land en aan een aantal Griekse ,,kolonies” op deze planeet voldoende hebben om goed hun psomí (brood) te verdienen. Zo is er het lucratieve zomercircuit. En wanneer iemand als clarinospeler Petros-Loukas Halkiàs, niet onbekend in onze streken dank zij optredens in o.a. De Gele Zaal indertijd, naar hier wil komen, verdient hij stukken minder dan door zijn mirolója (klaagliederen, die altijd in vrolijke dansen overgaan) te spelen op trouws, begrafenissen en feesten in Épiros. Da’s een realiteit. Waarom zou een rebètika artiest die in de Atheense clubs speelt en daar geld als slijk verdient, zich iets aantrekken van België? Jarenlang werd getracht iemand als Babis Goles hierheen te brengen, maar dat was tot mislukken gedoemd. We moesten het stellen met de occasionele overkomst van groten als Babis Tsertos, Lela Papadopoùlou, Lizeta Kalimèri, Manólis Pappos, Agàthonas Iakovídhis. Dat er ook een rebètika sien, tot voor kort eveneens vrij afgesloten, in het Brusselse bestaat, is leuk om weten. Op dit eigenste ogenblik trekt Frans De Clercq, eminent kenner van het Grieks, het Griekendom en de rebètika, die sien open door ruchtbaarheid te geven ana de concerten en zo weet je waar en wanneer bands als Laos kè Kolonàki of Asymmetri Kompanía optreden.

Bij Network hebben ze dat begrepen. Ze brachten in de vorige jaren op het World Network label al cd’s uit van Petros-Loukas Halkias, Loudovíkos Ton Anoyon, zangeres Melína Kanà, in Kreta gestrande Ier die alle oosterse snaarinstrumenten beheerst, Ross Daly & Labyrinth en Kretenzisch lyra- of vedelspeler Psarandónis (Andónis Xyloùris) met commentaren in Engels, Frans en Duits. Op Raki Records (rakí of tsikoudjà zijnde de sterke drank van Kreta, van Turkse oorsprong) was er niet zo lang geleden Mountain Rebels van Psarandónis & The Ensemble Xyloùris. Er is ook een box The Diaspora Of Rembetiko, interessant omdat het 31 ensembles uit niet minder dan 13 landen bundelt, maar we kunnen u hier helaas niets meer over vertellen.

Dit jaar kwam de cd Askardamykti uit, die de Engelse titel Secret Love meekreeg. Ze staat op naam van Georgia Dagàki, in 1982 te Athene geboren, maar van een familie die uit Rèthymno stamde, havenstadje in het noordwesten van Kreta. Ze kreeg via die familie de Kretenzische muziek met de paplepel mee. Ze zong (wie niet op Kreta? In Griekenland?) en maakte zich de lyra en de piano eigen. Waar vroeger de vedel enkel door mannen bespeeld werd, hebben de Kretenzische vrouwen ook dit moeilijk in te nemen bastion veroverd. Een topman van Network hoorde Georgia Dagàki zingen en spelen, en raakte en passant ook nog gehypnotiseerd door haar stralende schoonheid, de Griekse Carla Bruni, maar dan eentje met een krachtige bruine stem, geknipt voor de melancholie en de passie van de Griekse liederen, en met een perfecte heheersing van de driesnarige lyra, waar men de snaren niet van tegen het hout drukt, maar zijdelings duwt met de vingernagels, normaal rechtop, op de knieën rustend, maar Dagàki loopt er vrolijk mee rond.

Dat kun je in beeld zien. Dagàki was gastmuzikante bij Orfèas Perídhis (beelden van een Duitse toer van eind 2008 op YouTube; je vindt haar ook op www.myspace.com/dagakigeorgia) Maar ze werkte ook al met Goran Bregovic en recent speelde ze op een cd van Eric Burdon. Met zo’n talent moest wat gebeuren. Men koppelde haar aan producer Nikos Zoudhiàris, een praktijk die men hier nauwelijks of niet toepast maar die gangbaar is in Hellas. Mensen zoals Zoudhiàris, Stamos Semsis en Christos Nikolópoulos produceren niet alleen, maar spelen vaak ook een resem instrumenten, leveren hun eigen liedjes en/of zoeken een repertoire bijeen, enzovoort. Voor jonge artiesten is zo’n begeleiding een zegen, maar het werkt een zekere uniformisering wel in de hand.

Voor Secret Love werd geput in vele bronnen van zeer diverse aard. Er is een stukje uit het grote epos van Kreta, geschreven door Vintzenzos Kórnaros op het einde van de de zestiende eeuw, de Erotokritos (bijna elke Kretenzische muzikant waagt zich er op een punt in zijn loopbaan aan; vroeger kenden veel Kretenzers het epos gewoon uit het hoofd!) To gymno Tragoudi/The Naked Song is van één van Hellas’ nationale dichters, Kostis Palamàs. En, ook weer zo’n bekende ingreep, er is een song, Achàristi/Ungrateful Woman, van Vassílis Tsitsànis, de ,,Bach van de Griekse muziek” zoals Manos Hadjidhàkis, zelf briljant componist, deze pionier van de tweede rebètika stroming betitelde, de man die de rebètika ,,salonfähig” maakte voor de gemiddelde Griek. Achàristi is niet het allerbekendste van zijn 800 liederen. Dat zal wel Synnefiasmèni Kyriakí/Bewolkte Zondag zijn dat het schopte tot onofficieel tweede volkslied van Griekenland. Maar Achàristi hoort tot zijn betere en meest geliefde werk, zoals nog Archóndissa of Strose mou na kimithó.

Het instrumentale titelnummer dat de cd opent, geeft aan dat de cd niet enkel in het verleden zal grasduinen, maar the best of both worlds zal nastreven: Askardamykti/Secret Love begint heel traditioneel, maar halverwege, zonder te veranderen van instrumenten (op de bas na allemaal akoestisch, wat geldt voor de hele cd, op wat zachte elektrische gitaren, orgel en programming na), duikt er plots een bluesy syncope en tegelijk een oriëntale swing op, een indicatie dat men op deze cd breed zal gaan. To Karavi tis Fygis/The Ship Of Escape, compositie van Zoudhiàris, is een typische ballad zoals je die op elke zich respecterende Griekse plaat vindt. De nadruk, zeg maar lichte pathos, waarmee Dagàki zingt past in dat soort liederen perfect (wat het niet noodzakelijk altijd en overal doet) Zoudhiàris brengt vier songs aan (zie zijn MySpace voor zijn recentste werk met toppers uit de Griekse sien), maar ook Takis Barbèris (de fijne, door Takis’ eigen gitaarspel gedomineerde instrumentals Slow Boat en Derti, waar de lyra van dagàkis voor tegengewicht zorgt) en een paar minder bekende duo’s leveren werk, allemaal herkenbaar en ‘smaakvol’ Grieks materiaal, soms iets té, waardoor het moeilijk wordt om een onderscheid te maken met werk van dames als Alexíou, Arvanitàki, Dhmitra Galàni of Melína Kanà, van wie ze vocaal veel weg heeft. Maar er is altijd nog die lyra, waar ze op uitblinkt.

Heel knap vinden we Den eho Matia na dis/I Have No Eyes For You To See van Nikos Zoudhiàris, dat baadt in een behaaglijke lachtàra (Sehnsucht, spleen, saudade) terwijl lyra en hammond beurtelings het voortouw nemen. Al bij al een cd die geen grenzen verlegt (de crossover werd ook in Hellas al eerder gedaan) en geen massa zal verkopen, maar in navolging van Ta Mystika ton Vrachon/The Secrets Of The Rocks van Kristi Stassinopoùlou (2002), respect afdwingt en goodwill creëert bij melomanen zonder oogkleppen. Kristi schrijft haar teksten zelf. Dat is voor Georgia Dagàki misschien een volgende stap, eigen composities, maar we hopen dat op korte termijn een of andere westerse grootheid haar als soliste in zijn band opneemt: het zou de lyra buiten Kreta plots erg populair kunnen maken, zoals dat al gebeurde met bandoneon, cajon, darboeka en andere volkse instrumenten. (16 10 09)

 

(*) op haar eigen verzoek met T geschreven maar als D uitgesproken

(**) o.a. uitgebreide biografieën; concertinformatie die zo goed mogelijk werd nagetrokken, wat dikwijls nodig blijkt! U kan zich gratis abonneren op de regelmatige nieuwsbrief

P.S. Op namen van artiesten en songs, die niet reeds getranscribeerd waren op de cd nota’s, hebben we accenttekens gezet maar enkel waar er verwarring zou kunnen ontstaan, bvb. Melína Kanà, maar wel Den eho Matia na dis (en niet Dhen echo Màtja na dhis) Wijzelf vinden de transcriptie belangrijk. Zo verkiezen we bvb. Theodhoràkis boven Theodoràkis, omdat de delta in het Ellinikà als ,,dh” wordt uitgesproken. De D-klank wordt door ,,ni”+ ,,taf” = N+T weergegeven. Dat is daarom dat je in Griekenland Dalàras in de platenbakken moet zoeken onder de letter N! Over de eeuwige ruzie of je de M voor de P (die daardoor als B klinkt) moet uitspreken als,,B” of als ,,MB”, daar komen we niet in tussen. Wellicht was er wel een lichte aarzeling bij het uitspreken van de B (zonder een M ervoor te zetten) in ,,rembètika”… In dat geval is ,,re’bètika” dan nog de zuiverste transcriptie… Wij houden het echter op ,,rebètika”. En wat met ,,Chatzidàkis” of ,,Hadjidhàkis”? Wel, Manos volstaat in Hellas: dan weet men al verdraaid goed over wie het gaat!

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Muziek. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s