Een erg boeiende ontmoeting tussen een rebètiko kompania uit Nederland en een Griekse dichter die Griekenland nooit zag

 

PALIO-PARÉA, Nights In Attarin/Nychtes Stin Attarín (A Homage To C.P. Cavafy), Chara 008 (www.palioparea.nl)

 

Een enigszins vreemde maar erg boeiende ontmoeting tussen een rebètiko kompania uit Nederland en een Griekse dichter die Griekenland nooit zag en nooit kon uitkomen voor wie hij werkelijk was. Konstantin (Konstandínos) Petros Kavàfis (1863-1933), die zijn naam zelf graag schreef op zijn Engels, Cavafy, bracht inderdaad een deel van zijn jeugd door in Engeland maar bracht de rest van zijn leven door in Alexandrië, stad aan de Nijldelta, van oorsprong Grieks. In Kavàfis’ dagen telde Alexandrië nog zo’n 55.000 Grieks sprekenden. Zijn ouders kwamen uit Constantinopel en hij voelde zich volledig Griek, maar zag nooit het land ,,Griekenland’’. Hij bleef dus een Helleen in de diaspora, wat zijn werk ook heeft getekend. Hij werd tijdens zijn leven omzeggens niet erkend. Toch werd hij na zijn dood al snel beschouwd als één van de grootste dichters van de twintigste eeuw.

 

Cavafy/Kavàfis is één van dat legertje Griekse dichters die de Nobelprijs Literatuur hadden verdiend maar hem om één of andere reden nooit ontvingen: Nikos Kazantzàkis, Yannis Ritsos, Nikos Gatsos, Ángelos Sikelianós, Kostas Karyotàkis kregen hem niet, Yorgos Sefèris en Odyssèas Elýtis wel. Kavàfis liet ons amper 154 gedichten achter (plus brokstukken), alles wat hij goed genoeg vond om na te laten. Het is één der verklaringen van het constant metershoge niveau van zijn werk. Zijn gedichten zijn, à la Sappho, in een gewone taal gesteld. Metaforen zijn hem vreemd. In de zorgvuldig gerangschikte gedichten wordt zijn grote geheim, zijn homoseksualiteit langzaam ontvouwd, want men mag dan van ,,Griekse liefde’’gewagen, in het moderne Hellas was die volkomen taboe, net als in de rest van toenmalig Europa (we vereenvoudigen even) Zijn grootste verdienste is wel dat hij erin slaagde zijn eigen kleine wereld te hertalen in voor ieder begrijpbare, universele gevoelens. Sommige gedichten zijn tot het collectieve Griekse geheugen gaan behoren. Voor ons is en blijft Ithàki (Ithaka) één der mooiste en zinrijkste gedichten, als je iets van de Griekse spirit wil begrijpen (*)

 

PALIO-PARÉA (= oud, lees: goed gezelschap) was zo verstandig het niet proberen als lied te brengen (er zijn al een paar min of meer lofwaardige mislukkingen op dat vlak geweest) Het sluit als instrumentaal de cd Nights In Attarin/Nychtes Stin Attarín (A Homage To C.P. Cavafy) af. Een echte rebètika (**) formatie in Nederland? Zoals in alle genres hebben onze Noorderburen ook op dit vlak daar hun versies van (zo leerden we uit goede bron dat er in Vlaanderen een handvol koren zijn die sea shanties zingen, in Nederland zijn er approximatief tweehonderd!) Palio-Paréa neemt een bijzondere plaats in, want is de muziek vooral dank zij de getalenteerde componist en bespeler van ud, bouzouki en diens kleine broer baghlamàs Loek Schrievers ,,Griekser dan Grieks’’, gesecondeerd door gitarist (en staande bassist) Carel Van Rijn, zangeres Margôt Schenk brengt de nummers op een eigenzinnige wijze, tegelijk ,,authentiek’’ én met een eigen ,,Nederlandse’’ inbreng (de purist heeft er misschien last mee, wij niet)

 

Het is voor de formatie wellicht een grote stap, to boldly go where no Greek has gone before, want in tegenstelling tot de andere Griekse dichters werd zijn werk nog niet echt goed verklankt. Nieuw is het voor hen helemaal niet: al op hun tweede cd Yesterdays stonden enkele bewerkingen van zijn gedichten. Ze namen in 2003 deel aan Kavàfis projecten in Rotterdam en in Leiden en vermoedelijk werd het repertoire van deze cd al heel vaak ingespeeld, altijd al een manier om het songmateriaal uit te puren, door het te toetsen aan een live publiek (voor meer details verwijzen we graag naar www.skopos.be, onontkoombaar voor ,,alles Grieks’’ in Nederland en België)

 

De gooi die Palio-Paréa doet, is dan ook meer dan verdienstelijk. De vorige cd Rendez-Vous was nog te klasseren als een rebètiko plaat. Op Nights In Attarin zet het trio, als in het door de ud gedragen Morning Sea (Thàlassa tou Proïou), waardig de stap naar het èndechno, het Griekse kunstlied zoals Manos Hadjidhàkis, Mikis Theodoràkis, Stavros Xarhàkos en Yannis Markópoulos het de wereld rond beroemd maakten. Het door Loek Schrievers ingezongen Bacchic (Bakchikóv) had overigens niet misstaan op de briljante soundtrack van de prent Rebètiko (regie van Kostas Ferris; soundtrack van Stavros Xarhàkos-Nikos Gatsos), de (over)gestileerde uitbeelding van het leven van Maríka Ninou, één der zangeressen bij de grote Vasilis Tsitànis, de onbetwiste vàsilevs (koning) van de rebètika.

 

Het trio heeft maar weinig gasten van doen om een vol geluid te verkrijgen: de in Nederland wonende Griekse muzikant Takis Sidèris zit in in het Orthodox klinkende beginkoor van Voices (Fonès), en uiteraard mocht hier en daar geen viool (Hector Cosmàs) en toemberlèki/darboeka en ander slagwerk (Ulas Aksünger) ontbreken. Beiden blinken uit in het instrumentale Nichóri. Ook ex-groepslid Mattie Tans heeft zijn bescheiden vocale inbreng. Ons zal je geen kwaad woord horen zeggen over Hidden Things (Krimmèna), het misschien wel fraaiste nummer van de cd, en verder Morning Sea, To Call Up The Shades (Ja nàrthoun) en het inderdaad zielsmooie Ithàki (Ithaka) Een song als Come Back (Epèstrefe) zouden we graag horen zingen door grote Helleense zangstemmen als Eleftería Arvanitàki, Melina Kanà of Haris Alexíou.

 

Wat de juiste plaats is van Palio-Paréa en hun hommage aan Kavàfis binnen de huidige constellatie van de post-rebètika (strikt genomen kan je enkel de twee korte maar hevige bloeiperiodes 1933-37 en 1948-52 beschouwen als de échte rebètika), daar moeten we onze gedachten nog over laten glijden, maar vast staat dat Kavàfis werk vakkundig, respect- en liefdevol werd benaderd. Het is voor onze streken een unieke kans om grote dichtkunst te leren kennen: via goeie muziek gaat dat altijd een stuk makkelijker, nietwaar Dirk Van Esbroeck? Onze Griekse vrienden staat weer eens een verrassing van formaat te wachten uit de lage landen, reken maar van (***)!

 

Antoine Légat (5 juli 2008)

 

(*) Een prachtige vertaling ervan vind je bij Hans Warren-Mario Molengraaf, Gedichten, 1991. Andere sleutelgedichten zijn Sefèris’ Opou ke na taxidèpso i Ellàdha me pligóni (Waarheen ik ook reis, Griekenland kwetst me), Gatsos’ I Chondroballoù (De dikke Dame) en zelfs Haris Alexíou’s ode aan mentor Hadjidhàkis, Prosefchí (Gebed)

(**) meervoud van rebètiko, wat te maken heeft met de ,,rebètis’’, mv. ,,rebètes’’ (vele theorieën over de oorsprong van het woord), verwijzend naar de muziek, bij uitbreiding de levenshouding, van de zelfkanters in de grootsteden (Athene-Piraeus, Thessaloníki, Megaloùpolis), onderdeel van de mensen uit alle standen en klassen, waar Hellas mee overspoeld werd na de Megàli Katàstrofi van 1922 toen een miljoen ,,Grieken’’ (soms spraken ze alleen Turks: de maatstaf was immers de godsdienst: de Orthodoxie) verjaagd werden van de kusten van de Egeïsche en van de Zwarte Zee.

(***) ,,’’ is ,,ja’’ in het Ellinikà.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Muziek en poëzie. Bookmark de permalink .

Een reactie op Een erg boeiende ontmoeting tussen een rebètiko kompania uit Nederland en een Griekse dichter die Griekenland nooit zag

  1. Unknown zegt:

    Wow Gold Wow EU Gold Wow US Gold WOW GOLD World Of Warcraft Gold World Of Warcraft Eve isk Eve online isk Guild Wars Gold Guild Wars Money GW GOLD Maplestory Runescape gold RF Online RF Online Dalant Tales of pirates wow gold Runescape RF online blog MMo blog Internet game guide wow gold Dofus EVE Online EverQuest II Final Fantasy XI Gaia Online Guild Wars Lineage II (US) MapleStory (US) RF online Scions Of Fate SilkRoad Star Wars Galaxies Tales Of Pirates The Lord Of The Rings Online (EU) The Lord Of The Rings Online (US) World of Warcraft (EU) World of Warcraft (US) Game forums Gaming 2Moons Age of Conan Anarchy Online ArchLord Cabal City of Hero City of Villains Dofus Dungeons&Dragons Online Eve Online EverQuest EverQuest II Final Fantasy XI Gaia online Guild Wars Knight online Lineage II Lord of the Rings Online Maple Story RF Online Runescape Scions of Fate shaiya Star Wars Galaxies World of Warcraft

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s