Hugo Claus bezat een eigenschap die in geen enkele hommage, geen enkel overzicht, geen enkel gebenedijd in memoriam te horen viel, die fameuze 19e maart, en nochtans mag dit gerust bijgeschoven worden bij zijn vele kwaliteiten…

 

Ik heb Hugo Claus één keer ontmoet, ,,backstage’’ in het Centrum Polenplein te Ruiselede tijdens het Sappho poëziefestival, of liever, aan het einde van de avond. Het moet de zevende editie, die van 2002 geweest zijn, met Fransiska Louwagie, mede-classicus Paul Claes, eveneens mede-classicus en studie-, zelfs kotgenoot aan de KUL Patrick Lateur (kleinzoon vàn…), een eerste maal Menno Wigman en de oude garde vertegenwoordigd door Hubert Van Herreweghen (nog zo’n gentleman!), een amechtige maar eeuwig scherpzinnige Gerrit Komrij en Claus. U merkt, schoon volk daar in het dorpje met 5000 zielen!

 

Als pruldichter had ik eigenlijk geen geldige reden om daar te zijn, behalve dan om de sterren van dienst, het onvervalste kruim van de Vlaamse en Nederlandse dichtkunst, eens lijfelijk te ,,ontmoeten’’. Voor hen een leuk contrast misschien? Als free lance muziek journalist had ik iets meer in de pap te brokken want in de elf edities die het schitterende Sappho gebeuren telde kwam daar ook het puik van de Vlaamse muziekwereld langs. In 2002 was dat dorpsgenoot Johan Verminnen. Als altijd presenteerde Piet Piryns (op zich al een prachtige alliteratie…of prachtige pallieteratie?) en organiseerde Luc De Leersnyder, gemeentesecretaris van Ruiselede. Wie er dat jaar voor het grafische werk zorgde, ben ik radicaal vergeten, een schande eigenlijk, want ook dat stond op een eenzaam peil. ,,Stond’’: Sappho gaat driewerf en vierwerf en zelfs vijfwerf helaas niet meer door.

 

Waar waren we? Claus! Met alle dichters had ik die avond al een woordje gewisseld, zo onder collega’s. Maar Claus dorst ik gewoon niet aan te spreken. Ik heb al mijn moed bijeengeschraapt (en dat is, zelfs verzameld, maar een heel klein hoopje) De man had het meteen allemaal door, wellicht de tol en de ervaring van de roem. Hij zette me op mijn gemak, sprak me aan als een ,,gelijke’’, zacht kapittelend zou je kunnen zeggen, met een geweldige zwier en charme, ondanks duidelijke fysieke achteruitgang. Hij zei wat ik wilde vernemen. Hij zei zelfs wat ik wilde zeggen. Er kwamen me de woorden van Ann, een nichtje van hem, voor de geest. Zij kwam voorheen vaak in Hansbeke. Ik heb ze, nadat ze ons dorp verliet en ik ze in de Gentse Sleepstraat in een zalig nachtcafé aan de toog achterliet, nog maar één keer gezien.

 

Ze sprak wel eens van oom, gaf aan dat hij een eigenschap bezat die ik in geen enkele hommage, geen enkel overzicht, geen enkel gebenedijd in memoriam gehoord heb, die fameuze 19e maart, en nochtans mag dit gerust bijgeschoven worden bij zijn vele kwaliteiten: hij was een geweldig goed…kaarter. Hij had daar alles voor veil. Zelfs de Literatuur moest ervoor wijken. Hugo Claus was dus ook een sociaal iemand, een volksmens. Zo stond hij daar ook, een stuk na middernacht in november 2002, gewoon maar met stijl, een hoogst zeldzame combinatie. Niets te merken van de pretentie die hem, op basis van stijve televisiegesprekken werden, heu, toegedicht.

 

De man had het allemaal onder controle, niet als een control freak, maar op een beheerste manier. En hij dwong respect af. Bakken. Ik heb niet eens durven zeggen dat ik wel eens de poëzie verkrachtte door ze zogenaamd te bedrijven. De schamele ,,vaarzen’’ die ik hem wilde overhandigen, heb ik denkelijk en wijselijk achtergehouden. Als ik ze achteraf ritueel verbrand had, zou dat niet verwonderlijk zijn, maar ik herinner het me niet meer…

 

Wellicht moet ik me diep schamen, maar ik ,,ken’’ Claus niet goed in zijn vele andere gedaanten, maar de dichter, de dichter, de sonnetten, de gebeeldhouwde verzen (ja, daar komt die Vlaamse klei weer om de hoek piepen), ach, die verzen…Ik ga ze dringend weer ter hand moeten nemen. Helemaal accuraat is mijn bekentenis niet: we hebben ooit, in een ander leven, in het Sint-Pieterscollege te Jette, waar ik Latijn en Grieks gaf, Tijl Uilenspiegel gebracht, ik geloof in het seizoen, heu, schooljaar 1979-1980. Schooltoneel, jawel, maar onder regie van professioneel regisseur Filip Carre, die zijn acteurs uitzocht, niet naar hun ,,toneelkwaliteiten’’ (zoals vaak gebeurt als men ,,in de prijzen’’ wil vallen) maar naar hun affiniteit met de rol die ze zouden spelen. Iedereen mocht en kon meedoen, en zou ook meedoen, want Filip wilde de laatstejaars laten proeven van toneel op zo’n manier dat ze er de essentie van meekregen. Een verlengstuk van onze onderwijsopdracht, zonder dat het als ,,schoollopen’’ ervaren werd. De speelse, maar grondige aanpak zal hele generaties leerlingen van Sint-Pieters passie voor toneel hebben in gelepeld, daar zijn we zeker zijn.

 

Als leerkracht mocht ik geluidsman spelen. Vriend-voor-het-leven en kotgenoot Patrick en ik heb uren gesleten in onze platencollectie op zoek naar de precieze muziekjes die Filip wenste voor het stuk. Het onderste uit de kan! Zo zochten we iets van een dertig verschillende soorten….klokgelui bij mekaar (katholiek Vlaanderen, nietwaar!) Maar ook Sibelius, The Alan Parsons Project, Amazing Blondel, Middeleeuwse en Renaissance muziek kwamen aan bod. Ik vreesde voor de gehanteerde tekst, om eerlijk te zijn. Tijl Uilenspiegel, zeg nou zelf! Bij de repetities echter viel het op in welk een geweldig Nederlands het stuk herschreven was, een Nederlands dat volks én adellijk, van vroeger én van nu was, vol slagzinnen en oneliners die ons allen op de lippen lagen: ,,De as van Klaas klopt op mijn borst’’. U raadt het: deze herwerking was van de hand van…Hugo Claus.

 

Ik hoop dat hij waar hij ook is, drie andere kaarters vindt. Meer moet dat niet zijn. (19 03 08)

 

 

 

 

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Poëzie, maar dan van een duizelingwekkend niveau. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s