Jacobos Aghiografos & Eolina Quartet in unieke samenwerking

Jakobos AGHIOGRAFOS, EOLINA QUARTET & EOLINA ENSEMBLE o.l.v. Grigor POLIKAROV, Music For St. Nicolas (Musical Way Of The Rebirth Of A Piece Of Land Of The Holy Mount Athos), 2007 (Liner notes in Engels, Duits, Italiaans en Grieks; contact: jakobos@otenet.gr ; www.saintnicolas.gr ; mobile: XX30 694 277 0899; Jakobos Aghiografos – GR-63075 – Uranupoli (Greece) – P.O. Box n. 2084)

 

Deze cd ligt niet in de lijn van de muziek waar uw recensent doorgaans zijn tanden in zet. Gone soft? Nou, nee. Het gaat wel degelijk om een belangwekkend project omdat het voortvloeit uit een interessant initiatief, waar de ondertitel al naar verwijst, en omdat de muzikale genese, ongeacht het eindresultaat, merkwaardig is. Jakobos Aghiografos (Ajógrafos zou een exactere transcriptie zijn) is een Italiaanse iconenschilder (= aghiografos) en pianist die, gedreven door zijn geloof, samen met twee vrienden, in mei 2004 het Metóki (kloostereigendom) van St. Nicolaas wist te bereiken in de monnikenrepubliek van de Athosberg (=twintig mannenkloosters op een schiereiland in Noord-Griekenland, een enclave binnen de Griekse staat; vrouwen worden er sinds eeuwen geweerd)

 

Die in 2004 verlaten plek met de naam Monoxylitis bloeide echter voorheen dank zij wijnbouw en is verbonden aan de charismatische figuur van de monnik Andreas, die zich daar terugtrok nadat hij abt was geweest van het St. Nicolaas klooster tot 1962. Brand had zo’n 25 jaar geleden lelijk huisgehouden in het metóki en de verwildering was totaal. Overweldigd door zijn ‘ontdekking’ besloot Jakobos zelfs monnik te worden. Samen met de twee anderen heeft hij zich tot doel gesteld het metóki in zijn oude glorie te herstellen. Men heeft zich sindsdien opnieuw gestort productie van wijn, zeep, wierook, olijfolie en dergelijke. Uiteraard is het schilderen van iconen een centrale activiteit.

 

Met al deze (hoogwaardige en relatief goedkope) producten en, in het geval van de iconen, zelfs een kunstactiviteit, stelden de monniken tentoon, eind december-begin januari in de Priorij O.L.V. van Bethanië te Loppem. We bezochten de tentoonstelling maar vernamen tot onze spijt dat het bijbehorende concert al doorgegaan was op 21 december. Jakobos gaf ons zijn cd mee en kondigde concerten aan in diverse plekken in Europa, waaronder in Rome, met de hele formatie. Wij hadden uiteraard gedacht aan een plaat met orthodoxe gezangen, maar niets was minder waar, zeker niet toen we hoorden dat in Loppem ‘enkel het strijkkwartet had gespeeld’. Het ging dus niet om vocale muziek. Groot was onze verbazing toen we ‘MUSIC FOR ST. NICOLAS’ oplegden. We moeten bekennen dat we bij eerste beluistering eerder dachten aan Mantovani dan Mount Athos, maar dat beterde snel.

 

Ondanks de grote aaibaarheidsfactor gaat het om zorgvuldig doorgecomponeerde muziek. Geen new age gewauwel, maar een orkestrale suite in tien stukken met structuur, programmatische muziek die een descriptie wil zijn van het landschap van het metóki en van de gevoelens die de natuur en de historische gebeurtenissen aldaar oproepen. Het gerespecteerde Bulgaarse EOLINA QUARTET (harp, traverso, altviool en piano) kreeg dan ook een zeer ongewoon aanbod: of ze bereid waren de piano improvisaties van monnik Jakobos te vertolken. Jakobos kende Eolina en was onder de indruk was van het niveau en de actieradius van het kwartet. Het kwartet wordt vaak bijgestaan door een groter gezelschap, het EOLINA ENSEMBLE, wat uiteraard de mogelijkheden enorm vergroot.

 

Deze professionals stonden eerst perplex van Jakobos’ durf en overtuiging. Al snel verbaasden ze zich meer over de melodische rijkdom en de onbeschaamde romantiek van de improvisaties. Onbeschaamd, want ze gaan uit van een onwrikbaar geloof en een onbevangen liefde voor de esthetiek van het beschrevene. Er is niet meteen de behoefte om te behagen, en van daaruit te ,,verkopen’’. Misschien daardoor behaagt de muziek zozeer. Eolina vond dat blijkbaar ook en ging met Aghiografos in zee, een unieke samenwerking, zeker in deze kringen.

 

De ontstaanswijze van de stukken is ook al bijzonder te noemen, want men zat niet zo vaak aan de schrijftafel, maar er werd vooral gedurende repetities doorgecomponeerd. Dat is meer een werkwijze die je zou verwachten bij formaties als DAAU, BAL DES BOITEUX, AMBROZIJN of BALLROOMQUARTET, niet van een klassiek gezelschap! Het werk van bijna 66’ heeft ook filmische kwaliteiten. Er zijn raakpunten met de zwierige Italiaanse filmmuziek, zoals altviolist Vladislav Antonov van Eolina aangeeft. Men denkt dan al snel aan Ennio Morricone en Nino Rota, maar uiteraard willen we ‘Music For St. Nicolas’ op kwalitatief niveau niet vergelijken met het werk van die grootmeesters, wegens niet fair voor beide zijden.

 

De elegante melodieën vliegen je om de oren op ‘Music For St. Nicolas’ met thema’s die soms heel eventjes doen denken aan bekende melodieën, al gaat het dikwijls om een nucleus, één korte wending, waarna de melodie weer elders uitgaat. In ‘August Sun’ duikt zo in het hoofdthema een flard ‘Goodnight Saigon’ op. ‘Nighttime Prayer’ verwijst naar het enige klarinetconcerto van Mozart, u weet wel, ‘Out Of Africa’. Maar het zijn toevallige referenties en die doen geen afbreuk aan de originaliteit van het geheel. Het is in onze tijd immers aartsmoeilijk om nog ‘origineel’ te zijn met een ‘klassieke’ melodie. In het afsluitende 16 minuten lange ‘Rapsody for Aghio Pavlou (Rhapsodie voor de Heilige Paulus)’ is de ambitie groter. Er is sprake van een bredere, overkoepelende constructie, met een vrij bombastisch, of is het eerder voorspelbaar einde, het ‘Eerste Pianoconcerto’ van Peter Iljitsj Tsjaikovsky achterna. Schoonheidsfoutje?

 

Maar het was niet Jakobos’ intentie een klassiek meesterwerk te scheppen, maar wel een ode aan de schoonheid van Athos en zijn natuur, en aan God, op zo’n manier dat je iets ervaart van de geweldige indruk die dat alles op de componist maakte. Zelf hebben we ooit, in ’97, het fameuze diamonitírio (de officiële toelating) bemachtigd en hebben we enkele dagen doorgebracht op Athos, iets wat een onvergetelijke indruk naliet, zeker als je het schiereiland doorkruist en bijna tot op de Aghio (Ajo) Oros, de Heilige Berg bent geraakt, als je ’s avonds afgejakkerd in het eerbiedwaardige klooster Mejisti Lavra aankomt en een dag later in de hoofdplaats Karyes het verloren gewaande kasteel van Le Grand Meaulnes ontdekt, zijnde het verlaten Russische klooster…

 

Als lofzang aan een wonderlijke plek mag ‘Music For St. Nicolas’ geslaagd heten. Het is ons ding niet, maar we bekennen dat we gecharmeerd zijn door bepaalde stukken als het sterk openende ‘When We Arrived To St. Nicolas’, dat echt zit te wachten op een filmmaker, of het zorgvuldig opgebouwde ‘First Dawn At The Metoki’, dat de ingehouden grandeur heeft van een stuk van J.S. Bach. Een goede verwijzing is misschien de filmmuziek van Charlie Chaplin, ook niet het werk van een professional, maar van een gedreven amateur. Overigens, door de critici van zijn tijd nauwelijks ernstig genomen, leverde die toch schattige en onvergetelijke melodieën als Limelight…Waarmee we geen voorspelling maken voor dit werk. Maar het kan.

 

We zijn er zeker van dat hele vloten mensen dit geweldige muziek zouden vinden, gesteld dat de cd vlot te verkrijgen zou zijn. ‘Music For St. Nicolas’ is iets om op te leggen als de wereld je even gestolen kan worden, successtories als ‘Orinoco Flow’ van Enya achterna. En het zal een stuk minder ‘fout’ zijn dan vele van de supermarkt producten waar zelfs op TV reclame voor wordt gemaakt. Jakobos heeft er vertrouwen in, temeer daar het niet zo nodig hoeft, al is de opbrengst bestemd voor het metóki. Hij liet ons met de woorden: ‘Als je niet kan slapen, leg dan de cd op, je doezelt zo weg, wellicht zonder te beseffen hoe dubbelzinnig zijn woorden konden opgevat worden. Ons zal eventueel succes stiekem plezier doen: we gunnen het eerder aan mensen wier intenties zuiver mogen heten dan aan gehaaide en berekende businesslui.

 

Antoine Légat (23 01 08)

PS De site is dringend aan een update toe, maar we hopen nog de lijst te krijgen van de komende concerten van Eolina met de suite. Er is sprake van nachtelijke concerten door Eolina op een cruiseschip voor de kust van Athos in de periode van 10 juli tot 14 augustus, maar we wachten op confrimatie.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Muziek. Bookmark de permalink .

2 reacties op Jacobos Aghiografos & Eolina Quartet in unieke samenwerking

  1. Unknown zegt:

    Welcome to enter (wow gold) and (wow power leveling) trading site, (Rolex) are cheap, (World of Warcraft gold) credibility Very good! Quickly into the next single! Key words directly to the website click on transactions! -400293144535661

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s