Allez Allez Muzikaal Zimbabwe!

 
 

NETSAYI in N9 De Villa te Eeklo op vrijdag 26 oktober 2007. ( www.netsayi.com ; www.myspace.com/netsayi )

 

Om zeer diverse redenen is Zimbabwe (voorheen Rhodesië) bij ons in Vlaanderen nogal in the picture geweest de laatste jaren. Allez Allez Zimbabwe was vier jaar lang een geliefde soap op VTM, soap die volgend seizoen niet meer weerkeert (tenzij misschien onder de vorm van een zomerse reeks?) Iets meer intellectueel was de wel erg laat gekomen Nobelprijs Literatuur voor Doris Lessing.

 

Vooral sinds 2000 nam Dr. Robert Mugabe, de ooit zo geprezen leider van het land dat in 1980 onafhankelijk werd, een aantal ook in onze pers aangekaarte en bevraagde ,,economische’’ beslissingen, die de voormalige graanleverancier van oostelijk Afrika op de rand van de afgrond brachten. Nu moet Zimbabwe eten invoeren. Zowat alles ligt in puin of functioneert niet meer, er is botte armoe en zelfs honger, de inflatie zou eind dit jaar 100.000 % bedragen (luister naar Thula Mama – Oh Mother Don’t You Weep op de recente Slow Train van Hans Theessink met het imbubestijl  Zimbabwaanse trio Insinzigi uit Matabeleland; zoals het Zuid-Afrikaanse Ladysmith Black Mamabazo zingen ze in Ndebelé)

 

Het belet de Zimbabw(e)anen niet om schijnbaar onbezorgd te genieten, even goed van de muziek van het eigen land, muziek die zelf interactie had met de omringende culturen, vooral dan Zuid-Afrika (The Mahotella Queens; Mahlatini), als de westerse muziek die de soundtrack is geworden waarmee de jeugd letterlijk overal ter wereld opgroeit. Ook daar zijn Madonna, Rihanna en Mika wereldmuziek. Geef ons maar de perfecte mix van beide in de vorm van de Bhundu Boys, die zo’n twintig jaar geleden furore maakten tot ver buiten Zim en zelfs Europa bestormden. Hun heerlijke True Jit (genoemd naar de stedelijke jit jive muziek) hebben we gewoon grijsgedraaid! Laten we ook Oliver Mtukudzi niet vergeten. Thomas Mapfumo zal echter wel voor altijd de ,,Lion of Zimbabwe’’ zijn, zoals zijn recentste Rise Up aantoont, maar in eigen land zijn die platen nog altijd verboden.

 

Het land had echter behoefte aan een vrouwenstem, niet één die revolutie predikt, wel een figuur die de vinger legt op het kloppende hart van het volk (de volkeren eigenlijk), in eigen land en in de diaspora. Wat Mercedes Sosa voor Argentinië betekende, Melina Merkouri voor Griekenland en Reem Kelani voor Palestina betekenen, is Netsayi voor het land van de Victoria Falls. Ze heeft het allemaal meegemaakt: ze is geboren in London omdat Zimbabwe toen zwoegde onder de chimurenga (=de oorlog tegen de apartheid) Ze keerde na de onafhankelijkheid weer en groeide op in hoofdstad Harare.

 

De wir war van muzikale invloeden waaraan ze blootstond plaatste ze onder de noemer chimurenga soul (de term werd eigenlijk door Mapfumo bedacht) Dat is dan de titel van haar eerste cd geworden, Chimurenga Soul, die er pas kwam na een hele incubatietijd. Dat zal wel de verklaring zijn voor de voldragen indruk van dit prachtige werkstuk. Ze trad op, in de Uk maar ook ver daarbuiten, solo, in duo of trio. Omdat ze haar naam stilaan vestigde en zeker nu de cd brokken maakt in de UK pers, moest ze een hele band hebben om Chimurenga Soul ook live deftig te kunnen brengen. Naast haar vaste gitarist uit Leeds, Jules Faife, die ook in de formatie Harare speelt (dan wel bas) met o.a. leden uit de band van Bhundu Boys zaliger, kwam er een dijk van een ritmesectie: bassist Matheus Nova vond ze in Bahia, Brazilië, land waar ze wel meer banden mee heeft, en drummer Wesley Gibbens komt uit Durban, Zuid-Afrika. Dat is een verklaring voor de heerlijke (tegen)ritmes die de man onafgebroken weet te leggen. De township jive en alles wat muzikaal leeft in en rond Soweto heeft voor deze klassenbak geen geheimen meer. De bloedmooie celliste Jenny Adejayan moet wel het toppunt zijn van kosmopolitisme. Ze is geboren in East London van een Nigeriaanse vader en een moeder uit Grenada, studeerde in Manchester en rotste de wereld af in allerlei jeugdorkesten. Ze is lid van het Antonio Forcione Quartet (met leden uit meerdere werelddelen!), nam op met Courtney Pine en werkte of werkt samen met gerespecteerde musici van over letterlijk heel de globe, te veel om op te sommen. Als celliste moet ze hier wellicht niet echt het onderste uit de kan halen, maar ze vult in en aan, ook in zang en dans.

 

Toch dient het vijftal zich in De Villa van de N9 te Eeklo niet aan als gearriveerde sterren, integendeel. Er was zelfs sprake van een zekere schuchterheid of terughoudendheid van Netsayi tegenover het wel heel erg schaarse publiek (de in Eeklo verblijvende zes renners van Allez Allez Zimbabwe waren nét die dag vertrokken naar Parijs om vandaar weer door te reizen naar eigen land…poco pech!) De eerste twee nummers werden dan ook een beetje op het defensief gebracht. Misschien daardoor dachten we aan een nieuwe Joan Armatrading of Tracy Chapman in de openende Chosen One en Hondo (Oorlog) Maar die eerste song hield al meteen een sterke boodschap in voor de Zimbabwaanse vrouw in de diaspora: ,,Chosen to overcome, chosen for the hard life’’, terwijl de tweede song, in Shona gezongen, één van de belangrijke landstalen (naast Engels en het al vermelde Ndebelé), door de ongewone samenzang, de gestreken cello en een geladen ondertoon die we tegelijk als ,,herfstig’’ ervoeren, toch al aangaf dat dit geen alledaags concert zou worden.

 

Als in het derde nummer Jules’ gitaar de township toer opgaat, begint de N9 te ontdooien. Gaandeweg gaat hier een schier onbekende, maar boeiende muzikale wereld open: de grillige maar fraaie structuur van Like, het meteen volgende Kwazwai met samenzang à la Ladysmith Black Mambazo, indrukwekkend dank zij de ongewone zangpartijtjes met hemelse ,,na na na’’’s, een kort intermezzo met atonale toetsen dat weer overgaat in hemelse harmonieën. Die songs ademen een heel eigen karakter. Het begint te dagen dat we deze Netsayi mogen plaatsen op het niveau van een Rokia Traoré, een Stella Chiweshe, een Oumou Sangaré of een Busi Mhlongo!

 

Met het volgende Love & Money krijgen we toch enige duiding: ,,Als je buiten Zimbabwe woont, word je door je landgenoten automatisch als ‘rijk’ betiteld. Natuurlijk is dat niet zo! Maar men vindt het toch maar normaal dat je geld naar huis stuurt…’’ Nguwo Yangu is een song van dichter Chirikure Chirikure (die op de cd meezingt). Ze legt zijn (echte!) naam uit (,,Dat wat ver is…is heel ver’’) en zegt dat de song vaststelt dat ,,a son of a king here is a slave elsewhere’’. Dat Nguwo Yangu is een polyritmisch wondertje: terwijl Jules en Matheus een koor aanhouden, zingen de meisjes samen, zang die af en toe overgaat in een parlando, terwijl handjeklap het tempo mee onderhoudt. Op het einde zingen ze alle vijf samen, wat een prachtig effect geeft. De vrolijke stemming wordt onderbroken voor Beyond The Moon, een song waarin ze de verdediging opneemt van de Zimbabwaanse vrienden die in de eigthies stierven aan AIDS. In die periode was het HIV nog een taboe en daardoor kreeg hun dood nog een etiket van de schande mee. Netsayi zingt de song met ingehouden verdriet maar op een waardige wijze. De krop in de keel. Beyond The Moon is ongetwijfeld een blijver in haar repertoire.

 

Ook het volgende nummer in Shona, gebracht in trio, haakt zich vast. We kennen de titel echter niet. Daarna staat Netsayi er even alleen voor. Ze brengt Bukatiende terwijl ze zich solo begeleidt de duimpiano, met de charmerende klank van een oude muziekdoos. Opnieuw luister je ademloos. Als het lied gedaan is, heeft iemand in het publiek het lef om te vragen waar dit eigenlijk over gaat. Nu pas komt Netsayi helemaal los: ze begrijpt dat ze met deze mensen hier de duiding mag en moet geven die hoort bij haar werk. ,,It’s about spiritual restlesness…’’ Netsayi blijkt de gave te hebben die ook de al genoemde Reem Kelani of de Kaapverdisch-Portugese Sara Tavares bezitten: met woorden de mensen informeren en tegelijk inpalmen.

 

Van dan af is er een stevige band en een levendige interactie met het publiek. De twee dames doen de shakers aan het rechter onderbeen en dansen doorheen het volgende nummer dat eens te meer met handgeklap wordt begeleid. Het vraag-en-antwoord spel tussen zangeres en band en de samenzang zijn niets minder dan hemels: ,,Zarura nzuma yangu. Heiya heiya kwaipa!’’ Onderwijl speelt Gibbens de meest ongelofelijke ritmische patronen. Zarura heet dit kleinood, het staat ook op Chirumenga Soul, maar dan moet u het zonder het elegante dansen doen. Het concert kan dan al niet meer stuk, maar Netsayi heeft nog lang niet alles geëtaleerd: Funny is een indringend lied waarin ze expliciet verwijst naar Erykah Badu en Joan Armatrading. Een fijne psychologische les ook: è,,Isn’t it funny to want someone near you so you can mourn them like a missed opportunity.’’ Het deint uit in een hooggestemd ,,walk on by’’. Ze oogst succes met Warume (Men): al is het Shona onbegrijpelijk, je voelt zo dat ze hier fulmineert tegen de macho mentaliteit van het Zimbabwaanse manvolk, echte heren van de schepping, die de vrouwen alle werk laten verrichten en hen dan nog geringschattend behandelen. Dat gaat dan naadloos over in een heerlijke swinger met een enigszins enigmatische tekst, Lion: ,,You just lost your pride…No one will ever believe you’re a lion.’’ Het typisch Bhundu Boys ritme zet hier en daar toch iemand aan het dansen. Netsayi roept het uit: ,,Yes, dance! It’s very important!’’ Maar het uitbundige verstilt al even vlug met het aangrijpende The Refugee Song: ,,I am a refugee…Where’s my dignity?’’ Niet het verlies van bezittingen weegt het zwaarst bij een vluchteling, wel het verlies van de waardigheid.

 

Zonder één politieke slogan te lanceren, zonder één leidende figuur uit te kafferen, legt Netsayi de vinger op de wonde. Ze geeft blijk van een diep engagement, maar van een menselijke aard. De gitaarsolo in The Refugee Song klinkt voor één keer ,,lekker westers’’, terwijl in het upliftende Tatters, met zijn vingerknippen, zijn jazzy middenstuk, zijn jivende ritme en de hortend-stotende gitaarsolo, de synthese van noord en zuid volledig is. ,,We fall in tatters like the whipped wings of butterflies’’ wordt als een mantra herhaald.

 

In het bisgedeelte zingt iedereen mee. ,,I want true love, I need true love’’: ook de symbiose van artiesten en publiek is een feit.

Niet alleen voor dat handvol dat de moeite deed om zich te verplaatsen voor dit concert van een zo goed als totaal onbekende zangeres werd het een openbaring. Ook Netsayi en haar mensen hadden met volle teugen genoten van de ontmoeting. Na het concert bleven ze langdurig praten met wie het maar wenste. Ze stelde dat ze naast het ,,klassieke’’ songschrijven vooral gebruik had gemaakt van traditioneel materiaal uit de streek waar haar vader vandaan kwam. ,,Die welbepaalde songs zijn géén ‘wereldmuziek’, geen cross-over, het is levende traditie zoals die in de regio ten noorden van Bulawayo bestaat.’’ We merkten een zekere ,,hardheid’’ op, of liever een uitgesproken fierheid in die liederen, zoals het titelnummer van de cd illustreert. Ze beaamde dat: ,,De mensen van daar zijn verwant aan de Zoeloe krijgers van Zuid-Afrika.’’ De cd is dan ook afgewerkt, maar niet gladgestreken of gepolitoerd zoals zoveel als ,,etnisch’’ verkochte muziek…

 

Netsayi zoekt ook nog steeds naar gelijkgestemde zielen. Zo kijkt ze uit naar de nakende samenwerking met de Zuid-Afrikaanse virtuoze tromboniste Siya Makuzeni, zei ze, en bezwoer ons uit te kijken naar die straffe madam. Bij deze. Het hele gezelschap ging met een paar Vlaamse fans het Gentse nachtleven verkennen. Dat duurde naar verluidt tot in de vroege uurtjes. Vandaar leidde de tocht hen naar Amsterdam. Netsayi maakt ongetwijfeld furore in de komende tijd en dan behoren optredens van deze beperkte omvang wellicht tot het verleden. Want deze dame heeft alles om een grote te worden. Zolang ze maar de stem blijft die haar land die nodig heeft in deze barre tijden en ons op zo’n aangename manier vertelt over haar vreugdes en verdriet, schrijlings over twee werelden.

 

 

cd NETSAYI, Chimurenga Soul, World Connection WC 43065, 2007.

 

Antoine Légat (09 11 07)

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Muziek. Bookmark de permalink .

2 reacties op Allez Allez Muzikaal Zimbabwe!

  1. Unknown zegt:

    Be wow gold cheapest wow power leveling under the best single-site!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s